Không có cơ sở để thắng vụ kiện “Ban Me Thuoc Coffee” ở TQ

Thời gian gần đây thấy báo mạng Việt nam nói nhiều về vụ thương hiệu cà phê Ban Mê Thuột được đăng ký bảo hộ độc quyền ở một số tỉnh Trung Quốc. Lúc đầu, nghe nói tỉnh Đắk Lắk dọa ôm chiếu sang Tàu nhờ mấy ông luật sư Tàu kiện ông thương gia Tàu nọ tôi cho là nói đùa. Hôm nay thấy tin chính thức khởi kiện tôi mới thấy tôi chưa đủ thông minh để hiểu tại sao kiện là thắng như nhiều Luật sư VN nói, cũng như không thấy được cái lý do chính đáng cho vụ kiện.

Theo như bài “Việt Nam có đòi được nhãn hiệu cà phê Buôn Ma Thuột?” (15/9/2011) tôi thấy có một đoạn văn như sau:

“căn cứ vào điều 16 của Luật Nhãn hiệu Trung Quốc, với các nhãn hiệu mang chỉ dẫn địa lý liên quan tới hàng hóa không có nguồn gốc từ địa danh được nhắc tới, gây nhầm lẫn trong công chúng về nguồn gốc thật thì đăng ký bảo hộ sẽ bị từ chối và việc sử dụng chỉ dẫn này sẽ bị cấm”.

Vậy, có nghĩa là muốn đăng ký thương hiệu mang chỉ dẫn địa lý thì hàng hoá mua bán phải có nguồn gốc từ địa danh đăng ký. Hôm nay đọc bài “Luật sư Phạm Vũ Khánh Toàn: có cơ sở chắc thắng khi khởi kiện” trên SGTT, tôi thấy có đoạn phản ảnh công ty Trung Quốc này chuyên mua bán sản phẩm cà phê của vùng Ban Mê Thuột (nằm trong câu trả lời thứ nhì: Tại sao ông nói họ không trung thực?) như sau:

“….(năm 2010, công ty này từng ký hợp đồng mua càphê của công ty càphê An Thái ở Dăk Lăk – PV)….”

Vậy, nếu dịch đúng nghĩa điều luật 16 của TQ và nếu công ty “Ban Me Thuot Coffee” có mua cà phê của tỉnh Đăk Lăk, nghĩa là không có ai vi phạm luật nhãn hiệu của TQ, do đó tôi tò mò, ông Ls Phạm dựa vào cái gì khi nói “có cơ sở chắc thắng”.

*

Thiết nghĩ, thương lượng hay tiến hành vụ kiện ở nước ngoài luôn luôn tốn nhiều tiền và khả năng thắng rất ít, bởi vậy, chỉ nên làm khi nào quyền lợi của ta bị đụng chạm hay vì sự tiếp tục xuất khẩu vào thị trường đó gặp rắc rối. Lúc đó ta không những kiện mà còn đòi bồi thường thiệt hại. Nhưng trong vụ này, Việt Nam không có công ty nào đăng ký thương hiệu “càphê Ban Mê Thuột” hay “Ban Me Thuot Coffee”. Không có công ty bị “ăn cắp tên” tức là không có nạn nhân và không có sự thiệt hại. Trường hợp có công ty đăng ký bảo hộ thương hiệu này tại Việt Nam thì vụ kiện mới có cơ sở pháp lý nhưng với điều kiện: hàng của công ty Việt này đã xâm nhập thị trường TQ trước khi có sự xuất hiện của công ty TQ cùng tên. Còn trùng thương hiệu nhưng nơi đăng ký hay nơi hoạt động ở 2 nước khác nhau thì cũng huề.

Thành phố kiện doanh nghiệp ngay tại thành phố của mình là chuyện bình thường khi doanh nghiệp vi phạm luật của thành phố, nhưng ở đây Đăk Lăk muốn kiện một công ty có trùng tên với tên thành phố mình và kiện ở nước ngoài. Điều này không những giống như một trò đùa mà còn đối ngịch với tính vui vẻ, thân thiện và cởi mở của người Việt Nam.

Có Ls cho rằng công ty Trung Quốc làm vậy để ngăn chận Cafe Việt Nam nhập vào Trung Quốc. Tôi cho rằng nói như vậy là không có cơ sở vì cafe Việt Nam đã có mặt ở Trung Quốc từ cả chục năm và dù công ty TQ đó có tên Việt nhưng cũng là một tên riêng hoàn toàn không trùng hợp hay hơi giống với tên của bất cứ một công ty nào ở Việt Nam, nên không ai có thể gây khó dễ cho ai. Tại sao ta không hãnh diện vì tên thành phố được quảng cáo miễn phí, được vượt ra khỏi ranh giới nước Việt? Có lẽ vì chính quyền TQ tham lam quá, mưu mô thủ đoạn quá và bất chính quá nên đã đánh mất lòng tin đối với người Việt Nam, làm cho tỉnh ĐL mất bình tỉnh và nghi ngờ với ngay cả một sự việc rất nhỏ, rất bình thường.

Tôi thường hay thắc mắc, ta có nên coi trọng địa danh trong nhãn hiệu hay không, nếu coi trọng thì tại sao doanh nghiệp Việt Nam chưa bao giờ chọn những tên như: càphê Ban Mê Thuộc, Cà phê Đăk Lăk, Càphê Lầm Đồng…. và Nước Mắm Phú Quốc, NM Phan Rí, NM Phan Thiết, NM Cửa Lò, NM Sa Huỳnh, NM Mũi Né…. Trong ăn uống ta cũng không có thói quen gọi Viet roll (chả giò/gỏi cuốn), Viet sauce (nước mắm), Viet soup (phở), Viet pancake (bánh xèo), Viet sub (bánh mì)… để bày tỏ sự hãnh diện như người Tàu, Thái, Hàn…. thường làm với đồ ăn của họ.

Trên thế giới có hàng chục nước trồng cây càphê và có hàng trăm dịa danh, nhưng chỉ có tên nước Colombia là nổi tiếng về càphê có chất lượng cao. Brasil nổi tiếng về số lượng. Ở ĐNÁ có Indonesia. Ở nước ta (nhập cuộc hơi muộn) cũng có rất nhiều tỉnh có trồng cây càphê. Nói chung, trên thị trường quốc tế tên địa danh của một sản phẩm chưa được khai thác nhiều. Về càphê chỉ có duy nhất Java (Chà Và), tên hòn đảo lớn nhất của Indonesia, được một công ty Mỹ lấy làm thương hiệu – Java Coffee – từ khoảng 30 năm trước. Ngày nay, còn có đủ loại Java: Java software, Java Boutique, Java condominium…. toàn là do người Âu Mỹ chính gốc đặt ra. Ở Canada, nhiều công ty lớn (franchise) chính gốc Canada có tên ngoại quốc, ví dụ: New York Fries, Boston Pizza, Montana lounge & restaurant, Bombay co…. Đã có lần báo hãnh diện khoe: một cư dân có hai quốc tịch về lại quê cũ mở một công ty lấy tên: Toronto inc.

Người Tàu thường xoá bỏ dấu vết ngoại nhập trong văn hoá của họ. Tôi thường buồn khi thấy trái cây Việt (nhãn, dừa…) và nông sản Việt không được tôn trọng cái nguồn gốc của nó khi lọt vào tay thương gia TQ. Tôi thường nghĩ, ai cũng có quyền chọn đặt tên theo sở thích của mình và đặt cho bất cứ cái gì thuộc quyền sở hữu của mình miễn không giống một tên nào đó đã có dăng ký bản quyền. Thương nghiệp Việt ở nước ngoài từng mượn tên Tàu, Pháp, Mỹ…. nên nay thấy vui vì có người nước ngoài thay vì chọn cái tên cho oai, cho hay, hoặc cái tên có bốc mùi càphê thơm lừng, lại chọn cái tên không ai ở TQ hay trên thế giới biết đến.

Tôi cho rằng ông bà chủ công ty BMT Coffee đó can đảm vì dám vượt ra khỏi cái thói quen Tàu. Bravo! Tôi thích và mong ước có nhiều người ngoại quốc đặt tên riêng hay tên thương hiệu bằng tên Việt, nhất là những người hay những công ty có giao dịch, mua bán với người Việt.

Một khiếu nại không có cơ sở pháp lý và một vụ kiện dựa vào cảm tính thì không thể nào thành công được, ngược lại, khi thua kiện có thể phải bồi thường cho công ty nọ. Nếu như phong tục Việt Nam kỵ đặt tên địa danh cho thương hiệu thì điều này vẫn còn xa lạ đối với nhiều dân tộc khác. Hy vọng vụ đòi kiện kỳ lạ này sẽ chỉ phổ biến trên báo tiếng Việt mà thôi. TQ có câu tục ngữ bất hủ: lừa người nước ngoài dễ ẹt! (a well-known Chinese proverb: “we can always fool a foreigner”). Bởi vậy, cần nghiên cứu, suy nghĩ kỷ trước khi có hành động, nhưng trước nhất là phải có lý luận rõ ràng và vững vàng.

Paulle

Advertisements

%(count) bình luận

  1. Lê Khanh

    Cảm ơn bạn đã cho tôi cái nhìn về sự việc từ bên ngoài nước Việt Nam. Ước gì có luật sư nào ghi ra nguyên văn cái luật “chỉ dẫn địa lý” gì đó để người đọc nắm vững hơn về pháp luật và sau đó có khả năng phán xét công bình về sự việc ì xèo này. Nhưng tôi cũng nghĩ rằng không thể kiện tụng được nhất là nói xấu người ta rồi đem tiền qua nước người ta để nhờ người ta giúp làm theo ý mình.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: