Bàn về văn hoá: Việt Nam, Tây phương, truyền thống và hiện đại

Văn hoá: văn là “vẻ đẹp”, hoá là “trở thành”; văn hoá là những cái tốt, cái đẹp có giá trị. Được định nghĩa quá tốt đẹp nên mỗi khi nói về văn hoá ta thường ca ngợi, chỉ thích bàn về những gì được cho là tốt đẹp. Mỗi lần nghe ai phát biểu có hơi hướm bảo vệ văn hoá truyền thống là ta thường tự động nghĩ tốt về người đó. Ta cho họ đúng, họ có tinh thần dân tộc.

Phong tục tập quán, tín ngưỡng, ngôn ngữ, cách ăn mặc, cách suy nghĩ, cách đối xử giữa con người, cách làm việc, cách chạy xe, cách mua bán, cách ăn uống và cách đối phó với thiên nhiên. Tất cả đều góp phần tạo nên bản sắc riêng của một dân tộc gọi là văn hoá. Văn hoá biến đổi theo thời gian, tuỳ thuộc vào sự phát triển trí tuệ, nhu cầu vật chất, nhu cầu tinh thần của con người và sự thay đổi của môi trường sống. Mỗi thời đại có những nét văn hoá độc đáo riêng của nó nhưng thường chỉ phù hợp với quan niệm sống và chỉ mang lại lợi ích cho con người sống ở thời đại đó.

Văn hóa truyền thống (VHTT) là văn hoá cổ truyền cũ xưa đang còn tồn tại trong xã hội ngày nay. Còn tồn tại vì còn phù hợp, nhưng khi con người có ý thức cao hơn về nếp sống văn minh thì VHTT sẽ tự động bị mai một và cuối cùng chỉ còn lại trong các sản phẩm văn học, nghệ thuật hay lễ hội truyền thống. Chỉ những bộ tộc sống cô lập và chưa bao giờ giao tiếp với bất kỳ một dân tộc nào khác từ ngàn năm qua mới có thể giữ được tương đối nguyên vẹn nếp sống truyền thống của xã hội nguyên thuỷ.

Thường thường từ quê lên phố, từ tỉnh này sang tỉnh khác hoặc từ ngoài Bắc di cư vào Nam để sống là ta phải thay đổi thật nhiều thứ: từ giọng nói đến thói quen, cách sống. Những thay đổi này một phần do nhu cầu của cuộc sống mới và một phần nhờ đã tiếp thu được một số kiến thức giúp cho ta hội nhập dễ hơn vào môi trường sống mới. Dĩ nhiên các thay đổi này chỉ có lợi. Nói chung, môi trường sống mới lạ, văn minh hơn môi trường cũ hoặc có thật nhiều kiến thức sống sẽ cho ta động cơ và tạo nhu cầu cần có phong cách và nếp sống văn minh hơn trước.

Trung Quốc có VHTT lâu đời và phong phú nhưng vẫn là một nước rất lạc hậu cho tới khi nước này chịu đổi mới – Mỗi năm TQ gởi hàng trăm ngàn sinh viên đi du học để học hỏi kiến thức và giá trị của văn hoá hiện đại. Cách đây 150 năm, Nhật Hoàng đã quyết tâm học hỏi những cái hay của Tây phương để cải tổ xã hội và trang bị kiến thức mới cho người Nhật. Thật ra, ngày nay con người ở Nhật, Hàn, Sing, Hongkong văn minh không thua gì kiều dân của họ đang sống ở phương Tây.

Hãy nói về Tây phương. Văn hoá truyền thống ở phương Tây chính là văn hoá Ki Tô giáo. Còn những gì mà ta cho là văn hoá Tây chính là sản phẩm của văn hoá hiện đại. Văn hoá hiện đại phản ảnh những giá trị thực tế, nó phát sinh dựa vào sự hợp lý đối với hoàn cảnh hiện tại. Nó linh động thay đổi để phù hợp với nhận thức và phục vụ nhu cầu thực tế của con người. Ngày trước ta thường cho văn hoá Pháp là văn hoá của người Tây phương, ngày nay ta thường nghĩ văn hoá Mỹ đại diện cho người Âu Mỹ. Thật ra, văn hoá của mỗi dân tộc ở châu Âu và châu Mỹ đều khác biệt nhau. Và dĩ nhiên mỗi văn hoá đều có một số ưu khuyết điểm.

Văn hoá mới tạo bản sắc mới và trang bị cho dân tộc một khả năng mới, một vũ khí mới cần thiết cho thời đại. Nhưng dù có đổi mới thế nào thì cũng phải dựa trên nền tảng của văn hoá dân tộc. Cứ để cho văn hoá tự phát theo ý muốn của mỗi cá nhân hoặc cứ chạy theo văn hoá của một dân tộc/quốc gia khác là việc làm rất tai hại vì cũng giống như vô tình tự nguyện làm nô lệ văn hoá cho một dân tộc khác.

Ở phương Tây, nhiều người Tàu, Ấn, Nhật đã hội nhập hoàn toàn vào cái “lò đồng hoá” rất tốt và họ vẫn giữ được bản sắc dân tộc của họ. Hiện nay, gần như tất cả trong số hai triệu người Việt đang sống ở các nước Âu Mỹ vẫn không làm sao mất được cái bản sắc Việt. Có sống ở Âu Mỹ cả ngàn năm vẫn không thể thay đổi màu da và vóc dáng. Vì vậy, thật là phi lý khi một số người Việt phát biểu với vẻ lo sợ: “Hòa nhập chứ không hòa tan.”

Nói chung, văn hoá bao gồm tất cả những gì thuộc về con người, thuộc về một dân tộc hay một quốc gia. Văn hoá có thể làm cho một dân tộc cứ nghèo khổ mãi và làm cho một dân tộc khác hùng cường, hạnh phúc và khôn ngoan.

Paulle

Advertisements

%(count) bình luận

  1. Raoul Trường

    Tôi thấy nhiều người Vietnam còn bảo thủ quá, khó thay đổi lối suy nghĩ. Chỉ có thể dung hòa, hội nhập cái mới và cũ trên chính quê hương mình chứ làm sao hòa tan được. Một chuyện buồn cười.
    Bởi vì không có gì là mãi mãi cả.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: