Vì sao trước kia ta có nhiều nhân tài hơn sau này?

Bạn có biết vì sao 5-7 chục năm trước nước ta có nhiều nhân tài hơn sau này? Phần tôi, cái thế giới tiếng Việt của tôi quá nhỏ nên tôi chưa gặp giải thích có đủ sức thuyết phục. Chính vì vậy mà tôi đã ngẫm nghĩ nhiều tới đề tài này và bây giờ muốn chia sẻ với các bạn một giải thích tương đối hợp lý.

Xin trả lời liền: hầu hết nhân tài Việt Nam về văn học, nghệ thuật, khoa học, kỹ thuật…. đều có mối quan hệ với nền giáo dục Pháp hay nói một cách khác: chính nền giáo dục Pháp đã sản xuất ra hầu hết nhân tài Việt Nam thời cận đại.

Nền giáo dục Pháp ở đây là chương trình giáo dục ở nước ta vào thời thuộc địa vì thời ấy ta học theo chương trình như bên nước Pháp và học bằng tiếng Pháp. Trong bài học về lịch sử ta cũng phải học rằng tổ tiên ta là giống Gauloise. Vâng, chính vì chương trình được soạn tốt, có giá trị kích thích sự phát triển đầu óc và sự sáng tạo cao, cho nên dù truờng học vào thời ấy không nhiều (chỉ Hà Nội, Huế, Sài Gòn mới có trường cấp 3 và trường Cao đẳng) nhưng đã sản xuất ra nhiều nhân tài hàng đầu: Văn Cao, Phạm Duy, Bùi Xuân Phái, Nguyễn Tuân, Lưu Hữu Phước, Võ nguyên Giáp, Nguyễn Hiến lê, Kim Định, Nguyễn Xuân Vinh, Trịnh Công Sơn…. và còn biết bao người khác.

Theo tôi, chương trình giáo dục vào thời Pháp thuộc tốt hơn việc đưa học sinh đi du học hay đi du học tự túc sau này vì thời ấy tất cả học sinh Việt Nam đều được đi “du học” ngay từ khi bước chân vào lớp một chứ không phải là học xong chương trình phổ thông cấp 3 rồi mới đi. Đúng vậy, mọi học sinh Tiểu học, Trung học hay Cao đẳng đều học ở trường Tây với thầy cô Tây, với kỷ luật Tây và phải nói tiếng Tây với nhau ngay tại đất nước của mình chứ không cần đi ra khỏi nước.

Thời ấy, người Việt nào đi học đều có đủ mọi điều kiện để trở nên không thua gì người Tây đang sống tại Việt nam hay người Tây đang sống ở nước Pháp vì trẻ em Việt và trẻ em Pháp đều thừa hưởng một nền giáo dục như nhau, bắt đầu từ khi bước chân đến trường. Còn ngày nay, ta học được nhiều cái hay khi đi du học nhưng các tính tốt của Tây hay cách làm việc kiểu Tây thì không tiếp thu vô cái đầu nhiều như mấy đứa nhỏ.

Tiếc thay, khi Tây rời khỏi Việt nam thì miền Bắc đã soạn lại bộ sách giáo khoa rất thuần Việt. Nhân tài có liên quan với chế độ giáo dục cũ không được trọng dụng rộng rãi, đồng thời trường được mở khắp nơi để xoá nạn mù chữ nên giáo viên được đạo tạo hàng loạt một cách vội vã đã làm cho chất lượng giáo dục bị suy giảm. Ngoài ra, phong cách giảng dạy của thầy cô cũng thay đổi cho khác với thời trước, phải thật Việt nam và thật chính trị. Tầm quan trọng của giáo dục càng ít được để ý trong thời gian bị máy bay ném bom hay từ lúc miền Bắc quyết định ồ ạt đưa quân vào nam. Số học sinh tiếp tục học sau khi tốt nghiệp lớp 10 cũng chẳng được bao nhiêu. Mọi chất xám và mọi nỗ lực của miền Bắc vào lúc đó tập trung cho cuộc nam tiến.

Trong khi đó, ở miền Nam bộ sách giáo khoa không được sửa cho khác 100% như ở miền Bắc mà vẫn giữ lại những cái hay. Nhân tài được tận dụng tiếp tục. Có thể nói chương trình giáo dục của miền Nam vẫn duy trì được cái tinh hoa cũ và cái chất lượng cao. Nó chỉ thua chương trình của Pháp ở chổ, tất cả giáo viên đều là Ta và đều được giáo sư ta đào tạo. Trong khi vào thời Pháp, giáo sư phần lớn là Tây, giáo viên thì cả Tây lẫn ta nhưng phong cách giảng dạy rất Tây và luôn có những thanh tra Tây khắt khe đi kiểm tra chất lượng. Đó là nói về lúc đầu chứ khi chiến tranh xảy ra thì học giỏi, đàn hay, vẽ đẹp, viết tốt đều phải tham gia chiến tranh cho nên bài hát và văn chương cũng thường nói về lính.

Sau khi đất nước thống nhất thì chương trình giáo dục kém chất lượng của miền Bắc được đề cao là chương trình ưu việt và được áp dụng cho toàn quốc. Vậy là ta đã tiếp tục đi lùi trong chương trình giáo dục và trong phong cách làm việc: lần đầu tiên (1954) là nhân danh “bài phong diệt thực” và lần sau (1975) là nhân danh “xoá bỏ tàn tích của Mỹ Ngụy.”

Phong cách làm việc của Tây và ta khác nhau ra sao? Tây thường tỉ mỉ, kỷ luật và nghiêm túc với công việc. Đây là những yếu tố cần thiết cho những ai muốn thành công. Còn người Việt chúng ta? Làm việc cho người nước ngoài thì ta còn ráng chăm chỉ, cẩn thận và ráng chu toàn trách nhiệm. Nhưng khi làm cho ta hay trong môi trường toàn là phe ta thì ta dễ trở nên lè phè và ẩu tả. Bởi vậy, chương trình giáo dục và đào tạo đã làm cho ta mỗi ngày càng xa dần cái phong cách văn minh và các tính tốt mà những thế hệ trước đã thừa hưởng trực tiếp từ người Tây nên nhân tài có tầm cỡ quốc tế càng ngày càng khan hiếm.

Muốn có một xã hội văn minh thì phải có một nền giáo dục ưu việt. Muốn có nền giáo dục ưu việt thì phải có một bộ sách giáo khoa tiên tiến và phải củng cố lại phong cách làm việc của thầy cô. Hiện nay bộ giáo dục đang soạn lại bộ sách giáo khoa. Hy vọng những người có trách nhiệm tham khảo kỹ lưỡng thật nhiều bộ sách giáo khoa của những nước văn minh, giàu có và có nền văn hoá gần gũi với ta: Nhật, Hàn, Singapore, Đài Loan…. Bộ sách của họ có cách viết, cách trình bày có tính khoa học cao, dễ hiểu, chứa đựng kiến thức thực dụng, sâu sắc và có tác dụng kích thích sự thông minh nhiều. Tôi nghĩ, dịch ra tiếng Việt một bộ sách nào đó sẽ giúp nâng cao chương trình giảng dạy của ta. Chỉ cần sửa/soạn lại những phần về văn hoá, con người, địa điểm…. thành ra của Việt Nam. Vâng, dịch là con đường tắt cho phép ta sở hữu bộ sách giáo khoa hàng đầu. Bạn có cho là tôi đang nói đùa?

Tóm lại, nếu phải tìm ra một vài ưu điểm của thời thuộc địa thì tôi chọn ngành giáo dục và tính: làm việc đến nơi đến chốn, sâu sắc, tỉ mỉ, kỷ luật mà biết bao học sinh người Việt đã có được nhờ vào môi trường giáo dục, môi trường Pháp và nhờ giao tiếp, học hỏi với người Pháp, với văn hoá Pháp. Tôi tiếc là ta đã không duy trì những cái hay đó.

Bài viết của tôi có thể đụng chạm đến tự ái dân tộc của bạn nhưng tôi viết với tinh thần xây dựng. Thấy có gì vô lý hay quá đáng thì hãy giúp tôi nhận ra để sửa lại.

Paulle

Advertisements

7 phản hồi

  1. Tuan

    thấy cái hay của các dân tộc khác thì ta học hỏi để ko ngừng tiến bộ thôi chứ giờ này ông nào mà còn tự ái hay bảo thủ thì ko biết đến bao giờ Ta mới mạnh .

  2. phan huy le

    Dân tộc Việt Nam và Trung QUốc đều thoái hóa và suy đồi hơn rất nhiều so với thời phong kiến, cái thời mà ĐẠi Việt và Trung Hoa còn nổi tiếng về sự thanh lịch và có văn hóa. Nhưng trong khi TQ sụy đồi nhanh chóng về đạo đức thì độ sụt dốc trong tố chất thông minh ở tộc VIệt có thể nói là hơn TQ nhiều, một phần cũng do sự quản lý yếu kém thời bao cấp để lại. Ta phải tích cực học hỏi Nhật, Đài thì mới mong lấy lại cái tinh túy ngàn năm của tổ tiên

  3. Tôi thấy ý kiến của bạn rất mới lạ. Lúc nào có thì giờ bạn nhớ giải thích chi tiết hơn về cái quá khứ huy hoàng dưới thời nước ta có tên Đại Việt để tôi và những người khác có thể hiểu nhiều hơn. Thân.

  4. phan huy le

    Thực tế là, mặc dù Nguyễn Trãi xưa kia đã khẳng định là, Trung Quốc và Đại Việt “tuy mạnh yếu từng lức khác nhau, song hào kiệt đời nào cũng có”, nhưng chẳng mấy người Việt hiện nay tin vào điều đó. Cũng không trách được, hãy nhìn xem ngày nay trong hầu hết tất cả mọi lĩnh vực ta đều thua kém TQ: kinh tế, văn hóa, giải thưởng quốc tế… Về di sản, những công trình kiến trúc vĩ đại như An Nam tứ đại khí, Hòang thành Thăng Long, những thành trì lớn khác… đều bị giặc ngoại xâm (và cả nội xâm) tàn phá (còn mỗi cái kinh thành Huế, tháp Rùa bé tí tẹo), các bức họa, thư sách bị đốt sạch. Từ đó mọi người có tâm lý cho rằng Việt Nam từ trước tới nay đều yếu kém như vậy, và không thể tưởng tượng nổi cái quá khứ huy hòang rực rỡ của Đại Việt, được cho là sánh ngang đế quốc Trung Hoa. Nếu không chú tâm tìm hiểu ở những pho sách sử còn sót lại của VN – mà lại rặt chữ là chữ – sẽ không thể hình dung được phần nào điều đó. So với văn minh Đại Việt, (nói xin lỗi nếu đụng chạm) những quốc gia khác ở ĐNA chẳng khác gì man di mọi rợ. Vì thế người Việt xưa hay có tâm lý coi việc đi xâm lược nước khác chỉ như mở rộng bờ cõi, đi “khai hóa”, như khi mở những cuộc trường chinh đánh Chiêm Thành, Bồn Man…

    P/S: Có lẽ lần tới tôi sẽ nói rõ hơn những tinh túy của văn minh Đại Việt, so sánh nó với các quốc gia khác, và vì sao bây giờ VN lại bị đánh mất hầu hết những tinh hoa của văn minh Đại Việt xưa như vậy. Nếu như bạn quan tâm. Xin cảm ơn.

  5. Hiện tại VN ta còn yếu lắm, đâu chỉ thua xa có một nước TQ. Khi nào VN giàu có, lúc đó tự nhiên ta thấy cái gì của ta cũng hay hơn và quí hơn của TQ và của những nước khác.

    Thiết nghĩ, ý kiến của mỗi người không nhất thiết lúc nào cũng giống nhau. Mọi hiểu biết có ý nghĩa, có logic hay có cơ sở vững vàng đều nên được tôn trọng, bởi vậy mời bạn viết thêm. Xin cảm ơn.

  6. Ẩn danh

    Ý kiến của bạn hạn hẹp quá! Nước Việt Nam chậm phát triển cũng chỉ vì bị Pháp xâm lược mà bạn lại nói rằng nhờ giáo dục của Pháp mà ta mới có người tài. Nhật bản, Thái Lan có bị các nước phương tây đô hộ đâu mà họ vẫn phát triển hơn ta. Bạn có thấy tất cả các quốc gia bị các nước phương tây xâm lược có nước nào ngóc đầu lên nổi không? Từ Phi luật Tân cho đến Nam Dương, Nam Mỹ các nước châu Phi nước nào cũng có một mẫu số chung là tham nhũng, ma túy, buôn người, ngheo đói và lạc hậu. Việt Nam cũng không thoát khỏi mẫu số chung ấy. Việt Nam còn khốc liệt hơn nữa là cuộc nội chiến do hai lãnh chúa Trịnh và Nguyễn ở hai đàng trong và đàng ngoài kéo dài mấy trăm năm đã làm kiệt quệ đi biết bao sức người và nhân tài, rồi Gia Long chiến thắng nhà Tay sơn cũng chỉ vì nhờ tiếp viện của Pháp và là nguyên nhân cho Pháp xâm lược. Tôi nghĩ người Việt trong thời đại nào cũng có người tài nhưng vì nhân tài trong XHCN hiện nay chuyển hướng sang những mánh lới khác nên đâu đâu ta cũng chỉ thấy nhân tài như lá mùa thu là vậy.

  7. Bài viết tập trung vào việc nền giáo dục tốt đào tạo được nhiều nhân tài lỗi lạc. Giáo dục Pháp đã có tiếng tốt từ vài thế kỷ và ngày hôm nay vẫn còn thuộc loại top. Ngày nay cũng có nhiều người Việt tài giỏi lắm chứ nhưng gần như tất cả đều được nền giáo dục Âu Mỹ đào tạo.
    Bình luân của bạn có tính chung chung và vượt ra khỏi đề tài của bài viết. Tuy nhiên, bạn đã chứng tỏ mình có kiến thức “rộng”, nên Songtra muốn được thấy luôn “chiều sâu” – điều này mới quan trọng. St sẽ cảm ơn thật nhiều nếu bạn đọc kỷ lại bài viết rồi chỉ ra những chi tiết nào không phản ảnh đúng sự thật và những chổ nào vô lý, mâu thuẫn.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: