Đôi nét về tình hình người Việt tại Cambodia

Phần V của bài viết: “Người Việt ở Cambodia”

Nói chung, sau khi Cambodia trở thành một quốc gia độc lập thì nơi đây không còn là nơi lý tưởng cho VK làm ăn, sinh sống. Cái huy hoàng của cộng đồng người Việt dần dần biến mất, VK bắt đầu sống trong tình trạng cảnh giác, bị đe dọa, bị làm tiền và tù tội có thể xảy ra bất cứ lúc nào từ khi Cao Miên độc lập. VK từ từ không còn là nguồn trí thức hay nhân lực chính của đất nước CM. Giá trị của VK đi xuống dần; có bị làm tiền, lừa gạt VK cũng làm thinh; tố cáo cũng chẵng được gì, có khi còn mang hoạ vào thân vì luật pháp lúc nào cũng che chở cho người K.

Nạn hối lộ phát triển tột bậc. luật cấm nghề, thủ tục nhập tịch, thay đổi thẻ căn cước, thẻ thường trú, đồng thời với chủ trương ngấm ngầm kỳ thị VK đã làm tán gia bại sản hàng chục ngàn gia đình VK (tính từ 1945). Người nào lấy được quốc tịch cũng chưa hẳn thoát được những âm mưu đầy hận thù thâm độc được tính toán và được phối hợp ăn ý giữa các cấp chính quyền đang chờ đợi phủ lên đầu họ. Thật vậy, nạn cáp Duồn toàn Cambodia đã xảy ra vào năm 1970, do chính phủ CM công khai chủ trương phát động nhắm vào mọi VK dù có quốc tịch hay không, theo miền Nam hay miền Bắc. Nói chung, người Khmer nắm vững tâm lý cá nhân chủ nghĩa hay mạnh ai mấy sống của kiều dân gốc Việt nên họ dễ dàng trấn áp, uy hiếp chúng ta khi nào họ muốn.

Khó biết được có bao nhiêu VK đang sống ở Cambodia, ước đoán từ 200 đến 500 ngàn. Tuy nhiên, những người K quá khích theo chủ nghĩa dân tộc và nhất là người gốc K đang sống ở nước ngoài (Long Beach, CA) vẫn không chấp nhận sự tồn tại của VK trên lảnh thổ CM. Họ cho rằng con số VK thật sự là hàng triệu người và phải đuổi hết về lại VN. Họ không ngừng phát động, kêu gọi sự bài xích VK; bịa đặt đủ điều để vu khống, nói xấu người VN thông qua báo chí, internet và bằng miệng với du khách/ người nước ngoài – hung hăng nhất là vào những dịp tranh cử. Họ khích động người K đang sống ở VN nổi lên tranh dành quyền lợi và đất đai. Họ cố tình không công nhận những sự nhượng bộ đất hạ Chân Lạp của các Quốc vương Khmer đối với các vua VN và nhà Mạc.

Từ hơn 10 năm qua, người giàu nhất ở CM là ông Sok Kong, nhưng ông chưa bao giờ dám công khai “có gốc Việt” với dân K. Đóng góp của ông ta vào việc xây dựng đất nước Cambodia là chưa từng có trong lịch sử CM – sở hữu nhiều chục trạm xăng hiện đại, nhiều khách sạn hàng sang, xí nghiệp, công ty. Sokimex Group đang điều hành, quản lý khu du lịch Angkor Wat, Bokor Hill Station, và nhiều dự án khổng lồ ở PP, Sihanoukville…. Nói chung, chỉ có một thiểu số nhỏ người Việt thành công hay thoát được cảnh nghèo khó. Có thể chia làm 3 loại VK:

#1. Tuyệt đối che dấu nguồn cội mọi lúc mọi nơi, ngay cả với trẻ con của mình – giống như cảnh người Do Thái sống dưới chế độ phát xít Đức. Sống ngụy trang giống y như người K mỗi khi ra đường, tức là nói tiếng K, dạy con nói tiếng K và ăn mặc, cư xữ như người K chính hiệu. Ít có người nào công khai xác nhận họ là người VN, dù trong tâm tâm họ vẫn tự hào là người Việt Nam.

#2. Hội nhập và đồng hoá hoàn toàn thành người K, chỉ chơi với người K, thay tên đổi họ. Có người còn thỉnh thoảng nói xấu, tỏ ra khinh khi VK để chứng minh mình là dân K 100%. Có người tự cho rằng họ là người Tàu.

#3. Sống trong những làng nổi trên hồ Tonle Sap hay tại các khu làng Việt Nam, sống trong môi trường hoàn toàn Việt. Đa số thất học, không biết viết chữ VN, chịu cảnh nghèo khó triền niên, ít nhất là một nữa ở nhà thuê. Nhiều người không có lấy một tờ giấy khai sinh hay giấy tờ hợp pháp. Thỉnh thoảng có người băng ruộng vượt biên quay về VN đẻ con, rồi băng ruộng vượt biên trở lại CM. Tại sao? vì về VN thì ít ra con của họ cũng có được mảnh giấy khai sinh thật. Người vợ của một cặp vợ chồng trẻ hành nghề bán hàng rong và mở lớp dạy tiếng V miễn phí cho trẻ em VK trong một con hẻm nghèo ở Siem Reap đã làm như vậy cách đây 4 năm (Phóng sự người Việt ở Cambodia do Nguyễn Viet Thanh viết được đăng ở nhiều báo ở hải ngoại).

Vì không có lối thoát, vì tương lai tăm tối, nên hàng chục ngàn người có liên quan đến đĩ điếm, ma cô. Một thiểu số tham gia băng đảng, buôn thuốc phiện, buôn lậu xuyên biên giới. Người giỏi thì có sạp hàng bán lẻ ở các chợ. Người chăm chỉ, muốn có tiền thì: buôn gánh bán bưng (mặc đồ bà ba) đi mọi nẽo phố, đẩy xe ba gác đi thu mua đồ cũ, thợ xây cất, thợ sửa xe hơi xe máy, TV, máy móc điện tử.

Nói về người Việt ở Cao Miên là phải nói đến các làng nổi. Trước vụ cáp duồn 1970, 90% số cá cung cấp cho toàn nước là do VK ở biển hồ ccung cấp. Nhiều người vào mùa nước cạn lên bờ làm ruộng lúa, nhưng sau 1953, vì luật quốc tịch nên họ không còn được làm chủ hay hành nghề nông nữa; một số bị người K ngang nhiên chiếm đoạt (đã nói ở phần I). Từ đó cuộc sống của họ càng ngày càng nghèo, đa số không biết chữ V, tiếng K, và không có giấy tờ khai sinh hay giấy tờ chứng minh hợp pháp.

CM là nước được nhiều tổ chức từ thiện nước ngoài giúp đở nhiều hơn mọi nước khác. Tuy nhiên, cộng đồng ngư dân VK ít được chính phủ hay các tổ chức nhân đạo ngó ngàng tới. Từ khi du lịch CM phát triễn thì làng nổi trở thành điểm tham quan nổi tiếng. Ngày nay có gần trăm tàu du lịch ghé qua mỗi ngày (chổ gần Siem Reap).

Tour guide người K thường “ba xạo” với du khách rằng: làng nổi có 1/3 người V, 1/3 Chàm, 1/3 K hay ½ V, ½ K. Xạo rằng những ngư dân này không biết chữ K vì họ di chuyễn thường xuyên theo mùa nước nên không thể mở trường lớp. Họ khuyên du khách đừng cho tiền mấy đứa trẻ ở làng nỗi vì làm như vậy là khuyến khích tụi con nít bỏ học. Nhiều guide nhân danh gom tiền giúp trẻ em làng nổi mua sách vở và học cụ, nhưng thật ra là họ làm giàu túi tiền riêng của họ.

Nhìn cảnh lam lủ, bần cùng của VK, nhiều người K thuộc thế hệ trẻ hãnh diện tự hào cho là dân tộc K giỏi và biết cách tiến thân bằng con đường lương thiện, chứ không như người Việt. Họ thường cho rằng hầu hết mọi tệ nạn trong xã hội CM đều do VK gây ra. Họ suy luận rằng người Pháp thiên vị, việc lớn nhỏ gì cũng ưu tiên cho Việt Nam: trường học ở VN quá nhiều, trong khi ở CM quá ít.

Cá nhân tôi, tôi cho rằng bài học về hậu quả của sự thiếu đoàn kết của cộng đồng lâu đời nhất của người Việt nơi xứ người – cộng đồng người Việt tại Cambodia – là bài học vô giá đối với mọi Việt kiều và cả người trong nước. Tuy nhiên, rất buồn là ít người biết, để ý đúng mức đối với nó hay nhận ra giá trị học hỏi cần thiết của nó.

Người Việt nổi tiếng về sự quên những chuyện thù hận và đau thương trong quá khứ. Vì vậy, bài này chỉ cố gắng giải thích vài thắc mắc khó lý giải đã tồn tại từ lâu, nhất là lý giải phần nào nguyên nhân tại sao phần lớn người Việt tại Cambodia đã và đang lâm vào cảnh bần cùng, thất học, không có cơ hội vươn lên, rất đáng thương. Cũng như phản ảnh lý do tại sao mại dâm là con đường sống gần như duy nhất người Việt tại đây.

Bài viết này dựa vào những thông tin từ 10 năm về trước. Vì thiếu thông tin nên không thể nói nhiều về tình hình gần đây một cách chi tiết và đáng tin cậy – Chắc chắn là mỗi ngày mỗi tốt hơn. Lần cuối cùng tôi nghe bản hiệu tiếng V được cất dọn, tiệm được rào chắn, và nhiều người V bị đánh hội đồng đến chết trên nhiều đường phố PP là vào mùa bầu cử 1998.

Vài năm qua, số lượng du khách K du lịch VN hay sang VN chữa bệnh gia tăng; chính quyền Hun Sen có nổ lực tạo không khí ôn hoà đối với người V; Nhiều ngân hàng và công ty của VN sang đó đầu tư. Bởi vậy, hy vọng sự hợp tác làm ăn, sự thân thiện và giúp đở của người VN đối với người K có thể sẽ giúp xoá dần cái thành kiến và sự nghi kỵ của người K đối với người Việt.

Những thông tin trong bài đều là sự thật được lấy ra từ nhiều tài liệu, sách vở và diễn đàn, blog…. dù có thể không phải thực 100%. Tôi đính kèm một số web để các bạn có thể tìm hiểu thêm.

Paulle

http://www.nguyenhuynhmai.com/D_1-2_2-59_4-1328_5-4_6-1_17-3_14-2/#nl_detail_bookmark

http://thongtinberlin.net/thoisu1/nguoivietnamocampuchiadangchetmon.htm

http://tuoitre.vn/Chinh-tri-Xa-hoi/Phong-su-Ky-su/64574/Thang-tram-phan-Viet.html

Sách “Vòng quanh thế giới – Người Việt tại hải ngoại (chương Cambodia)”
Sách hay tiếng Anh online miễn phí về Cambodia và Việt Nam: http://books.google.ca/books?id=wtBkD5CoIMkC&pg=PA80&lpg=PA80&dq=carmelite+chapel,+cambodia&source=bl&ots=Uv-kSMYI-x&sig=UV0Mvz1wDOapOWdyDU4aaVvFtrY&hl=en&ei=yPS8S5S9KIG78gaNnYnBCQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CAkQ6AEwAQ#v=onepage&q=carmelite%20chapel%2C%20cambodia&f=false

• Posted in: Bình Luận ♦ Lịch Sử ♦ Việt Kiều