Cái tên Tây hay tên riêng viết theo mẫu tự Latin

Ở những nước có chữ quốc ngữ không theo hệ thống Latin-Hy Lạp, ai cũng chỉ có một tên gọi và một tên viết. Tuy nhiên, do nhu cầu công ăn việc làm hay xuất ngoại mà nhiều người có thêm một tên viết theo mẫu tự abcd (Latin).

Thường thường văn phòng hộ chiếu sẽ tự động phiên dịch tên người xin sang tên abcd và trên giấy tờ xuất cảnh hay hộ chiếu luôn có hai tên: tên viết theo tiếng bản xứ và tên abcd. Mỗi nước có phương pháp riêng để dịch sang abcd, tuy nhiên, hầu như chẵng có phương pháp nào hoàn hảo cả. Những chuyện buồn cười do dịch thiếu chính xác và những rắc rối đi kèm sau đó vẫn xảy ra thường xuyên.

Cũng có vài nước thuộc trường hợp ngoại lệ như là Libya. Ngoại lệ là vì nước này không thích có quan hệ ngoại giao sâu rộng với nhiều nước khác trên thế giới ngoài trừ các nước trong khu vực hay những nước có cùng chữ viết. Bởi vậy, trên passport của người Libya không có tên hay chữ viết theo dạng abcd. Khỏi cần nói là người Libya gặp khó khăn cở nào khi họ đi ra khỏi khu vực Trung đông.

Cách dịch phổ thông nhất là dịch sang abcd theo cách phát âm, nghĩa là sau khi dịch xong thì cái tên abcd sẽ được đa số người nước ngoài đọc tương đối giống với với cái tên thật được viết bằng tiếng của họ. Vì vậy, tại các nước có nhiều dân di trú ở phương Tây, có đủ mọi loại tên được viết một cách kỳ lạ, đôi khi hài hước, vô nghĩa.

Nói về tên riêng Latin, thì người Trung Quốc là đặc biệt nhất. Người Tàu sống ở Hongkong và người Trung Quốc giao dịch nhiều với người nước ngoài thường có thêm tên La tinh. Tên Latin được người Tàu chọn thường là những tên phổ biến ở các nước nói tiếng Anh và còn phải tương đối dễ phát âm nữa. Khi định cư ở các nước tiếng Anh, người Tàu thường có khuynh hướng lấy luôn cái tên Latin làm tên chính, tên viết trong giấy tờ.

Đa số cơ sở kinh doanh của người Tàu mang tên Latin có ý nghĩa liên quan đến văn hoá Tàu, Viễn Đông, châu Á , hay chỉ là một cái tên chung chung bằng tiếng địa phương. Có lẻ vì người Tàu đã có kinh nghiệm lâu năm làm ăn nơi xứ người. Trong khi người Việt vẫn thường chọn tên rất Việt cho cửa tiệm của mình, dĩ nhiên là trừ tên các tiệm làm móng tay (tên tiệm nail thường liên quan đến chữ đẹp).

Theo tôi, thời buổi văn minh cái tên trở nên quan trọng. Tiếp xúc với nhiều người khác chủng tộc, ta cần cái tên dễ nhớ dễ đọc. Văn hoá Tây nó như thế này: Lúc gặp mặt và được giới thiệu tên, bạn nên nhớ liền tên người kia. Hỏi lại tên một lần nữa là chuyện okay, nhưng hỏi thêm lần thứ hai thì không bình thường. Nhớ tên người ta là một cách đánh giá cao hay chứng tỏ bạn có quan tâm đến người đó. Bởi vậy, không nhớ, không sử dụng khi gặp mặt, thì mối quan hệ vẫn còn ở dạng chưa sẵn sàng bước qua giai đoạn sơ giao.

Ta có truyền thống Việt hoá tên Tàu. Vì vậy, đối với người Việt, những người Tàu nỗi danh thường có thêm một cái tên rất Việt và ta tập trung vào cái tên Việt hóa này nhiều hơn là tên viết bằng ký tự Tàu hay tên latin trong giấy tờ xuất cảnh của họ. Ví dụ: đa số người Việt chỉ biết huấn luyện viên đội bóng đá nữ Hải Phòng tên là Trần Văn Phát, nhưng họ thật sự không biết tên Latin đăng ký tạm trú tại Việt Nam hay trong giấy tờ của ông ấy là gì, vì báo chí ít khi nào nhắc tới.

Thật ra, nếu bạn đến Trung Quốc mà sử dụng tên Việt hoá hay tên Latin của người Tàu thì đều gặp rắc rối như nhau. Không ai hiểu bạn đang nói gì, ngoại trừ gặp hênh: gặp người tàu biết nói tiếng Anh, Pháp….. Tuy nhiên, đối với thế giới bên ngoài Trung Quốc thì hoàn toàn khác, vì tên Latin trở nên quan trọng hơn cả tên gốc.

Vì chúng ta ít viết kèm hay nhắc tới tên Latin của địa danh nỗi tiếng, người Tàu nỗi tiếng nên đôi khi ta bị kẹt khi nói chuyện Tàu, chuyện người Tàu bằng một thứ tiếng khác với người nước ngoài. Trong khi nói đến tên Latin của những nhân vật nỗi tiếng người Đại Hàn, Nhật, Cambodia, Thái, Iran, Nga….. ta ít có vấn đề. Đây là chuyện hay xảy ra với sinh viên du học hay người đi làm việc ở nước ngoài.

Tất cả tên họ của người Việt đều có thể tìm thấy ở người Tàu. Điều này có thể làm cho ta nghĩ: nguồn gốc dân tộc Việt Nam xuất phát từ Trung Quốc hay là dân tộc Việt nam đã bị người Tàu đồng hoá gần hết. Có thể sự trùng hợp tên họ là do suốt hơn 1000 năm đô hộ, tất cả tên họ người Việt đều được gán cho những chữ viết Tàu có phát âm gần nhất.

Nên nhớ là khi dịch từ cách phát âm sang cách viết thì khó mà chính xác và luôn có những trùng hợp vô lý. Ví dụ: Người Anglophone cũng có họ lee như người Tàu (người Việt gọi là họ lý). Họ Lau của người TQ có thể tìm thấy ở người Do Thái chính hiệu. Họ Thạch của người Khmer có thể tìm thấy ở đồng bằng bắc bộ của người Việt 100%.

Ngưòi Việt có ít họ chứ nhiều giống dân khác có hàng ngàn họ khác nhau. Vì vậy, có cả trăm hay cả ngàn tên họ của người Âu, Mỹ, Á, Phi chồng chéo với nhau Tên đọc đương nhiên hiếm khi giống nhau hoàn toàn, nhưng hàng tỉ tỉ người cùng được viết theo abcd thì làm sao tránh được sự trừng hợp khi viết với chỉ 26 mẫu tự a, b, c…..

Tuy nhiên, cũng có trường hợp ngược lại. Như đã nói trên, viết bằng chữ Tàu thì họ của ngưòi Việt và ngưòi Tàu giống nhau. nhưng khi dịch sang tiếng Latin thì tên viết của người Việt và người Trung Quốc lại khác hẵn nhau. Thật vậy, khi ra nước ngoài người Việt gốc Hoa thường thay cái tên đã dùng ở Việt nam bằng cái tên khác theo cách riêng của người Tàu. Ví dụ: Lý Minh thì đổi lại thành Lee Ming. Sự viết khác nhau này chắc chắn phản ảnh: cái tên gốc của Ta và của Tàu dù viết giống nhau nhưng phải đọc khác nhau và nó làm cho ta ngẫm nghĩ tới lý do tại sao như vậy.

Ví dụ:
-Người Việt viết Huỳnh, trong khi người Tàu viết Wong
-Người Việt viết Lý, trong khi người Tàu viết Lee.
-Người Việt viết Nguyễn, trong khi người Tàu viết Ng hay Juan (Juan An)

Người Việt viết tên theo abcd, nên không phải đổi tên ở những nước sử dụng hệ thống chử viết Latin-Hy Lạp. Tuy nhiên, thường thường mỗi quốc gia có ngôn ngữ riêng nên tên Việt cũng được đọc khác nhau, tuỳ ở nước nào. Vì vậy, khi sang một nước khác bạn phải để ý liền cách phát âm cái tên của bạn theo kiểu mới và để làm quen với nó.

Ví dụ:
-Lê: người Pháp đọc “lơ” như là le trong tiếng Pháp, người Mỹ đọc là [li:] như chữ lee của họ.
-Du: Pháp đọc như chữ du của họ, còn Mỹ đọc như chữ dew của tiếng Anh.
-Phúc: Anh, Mỹ đọc như chữ fu..ck của họ.
-Dũng: Anh Mỹ đọc như chữ dung (đống phân bò, ngựa, trâu, voi….) của tiếng Anh.

Chọn một cái tên dễ đọc dễ nhớ và hấp dẫn sẽ giúp bạn tiếp thị chính bạn hay business của bạn hiệu quả hơn ngay từ phút đầu.

Paulle

• Posted in: Bình Luận ♦ Ngôn ngữ ♦ Văn Hoá
• Thẻ:Van hoa